Sabit Ortodontik Retainer Ve Retainer Tamirinin Önemi

Sabit Ortodontik Retainer Ve Retainer Tamirinin Önemi

Sabit ortodontik retainerlar, ortodontik tedaviler sonrası gerek diş telleri gerekse de şeffaf plaklarla yapılan tedavilerde fark etmeksizin , normal olarak ark stabilitesini  artırmak ve uzun bir retansiyon dönemi düşünülüyorsa gereklidir ve 4 temel endikasyonu vardır.
Aşağıda sabit ortodontik retianerların neden yapıldığı ayrıntılarıyla tartışılacaktır ama başta şunu söylemeliyim ki, pekiştirme aşaması en az ortodontik tedavinin kendisi kadar önemlidir. Yoksa o kadar emek ve para verdiğininiz ortodontik tedavilerin belli oranlarda geri döndüğünü görmek sizi çok üzecektir. O yüzden pekiştirme konusunda ortodonti uzmanınızın tavsiyelerine kesinlikle uymalısınız.
Eğer ortodontistinizin tavsiyesinden önce bu retainerlar bir ya da birkaç yerden herhangi bir sebeple ( gıda sıkışması, sert bir şeyin gelmesi, zaman vb) koparsa hastalar ortodontiste başvurmalı ve bunlar tamir edilmelidir. Retainer kopmalarında yapılan en büyük hata kopan kısım zarar veriyor diye retainerın hasta tarafından tamamen çıkarılmasıdır. Öteki türlü kopan kısım ortodontist tarafından retainer yapıştırıcıları ile kolayca tamir edilecektir.

Ortodontist Tarafından Sabit Retainer Yapım Endikasyonları;

1.Geç büyüme sırasında alt keser pozisyonunun korunması.

Alt keser çapraşıklığının major sebebi, mandibulanın normal paterninde geç büyümesidir. Özellikle keserler daha önce düzensizse, 16-20 yaşlar arasında küçük bir miktar mandibuler büyüme bile bu dişlerin çapraşıklığına neden olabilir. Çapraşıklığa relapsa neredeyse tamamen büyüme paternine cevap olarak santral ve laterallerin lingual tippingi eşlik eder. Sıralanmış şekilde bu dişleri tutan mükemmel bir retainer sabit lingual bardır sadece kaninlere bağlıdır (ya da kaninlere ve birinci premolarlara) ve alt keserlerin singulumun üzerinde düz  lingual yüzeyi üzerinde durur. Bu keserlerin linguale hareketini önler ve keser segmenindeki rotasyonların düzeliminin korunmasında oldukça etkilidir.
Bir sabit kanin-kanin retainer kanin üzerinde bandlanabilir ya da lingual yüzeyinde bondlanabilir. Bonded kanin-kain retainer iki sebepten dolayı tercih edilir:
1.aktif tedavi sırasında bandlar kullanılmadıysa band boşluğu bir problem olabilir 2. bandın labial kısmı labial yüzeyin servikal kısmında plak tutma eğilimindedir, bu alanı dekalsifikasyona hazırlar ve aynı zamanda iyi görünmez.
Sadece kaninlere bağlanmıştır, santral ve lateral keserler üzerinde pasiftir. Eğer retainer teli alt arkta modele uyumluysa braketlerin indirek bondingi için kullanılan bir silikon taşıyıcı retainerı yerleştirmede yardım için yapılabilir. Alternatif bir yaklaşım retainer telini, kontaklar etrafında, tel ligatürle yada diş ipiyle yerine bağlamak ve bonding yapılabilmesi için tutmaktır.
Sabit kanin-kanin retainerlar bu dişler arasındaki uzun boşluk nedeniyle distorsiyona dayanıklılık için yeterince ağır bir telden yapılmalıdır. Genellikle bu amaç için 30 mil çelik kullanılır, telin ucu kaninlere bondlandığında retansiyonu artırmak için kumlanır.
Bir ya da daha fazla keser dişe sabit lingual retainer bondlamak da mümkündür. Bu varyasyon için major endikasyon aşırı rotasyonlu diştir. Bunun yanında retainer tipi ne olursa olsun dişlerin retansiyon boyunca rijit olarak tutulmaması istenir. Bu nedenle, retainer telin boşluğu aradaki diş ya da dişlerin bondlanmasıyla azaltılmışsa daha esnek bir tel kullanılmalıdır.

2.Diastema korunması

Sabit retainer için ikinci endikasyon dişlerin, aralarındaki boşluğun kapanması için daimi ya da yarı daimi bondlanmasıdır. Bu maksiller santral keserler arası diastema kapatıldığında en yaygın olarak karşılaşılır. Frenektomi yapılsa da üst santraller arası küçük bir boşluk açılma eğilimindedir. Bu kötü göründüğü için uzamış ya da daimi retansiyon genellikle gereklidir.
Bu amaç için en iyi retainer esnek telin bonded bölümüdür . Tel singulum yakınında seyredecek şekilde konturlanmalıdır böylece okluzal kontaktan kaçınılır. Retainerın amacı dişleri birarda tutarken, fonksiyon sırasında bağımsız hareket etmesine izin vermektir bu nedenle esnek tel önemlidir.
Bir santral diastemanın uzamış retansiyonu için bir hareketli retainer iyi bir seçim değildir. Sıkıntılı vakalarda retainer çıkarıldığında diastema kapanır. Bu ileri-geri kapanmaya eşlik eden diş hareketi uzun dönemde potansiyel olarak zararlıdır.

3.Pontic ya da implant yerinin korunması.

Sabit retainer köprü gövdesi ya da implant yerleştirilecek bir yerin korunumunda da en iyi seçimdir. Birkaç ay sabit retainer kullanmak dişlerin mobilitesini azaltır ve genelikle sabit köprüyü yerine yerleştirmeyi kolaylaştırır ve daimi ortodontik retainer olarak diğer fonksiyonlara sahiptir. Eğer diş pozisyonlandıktan sonra daha fazla periodontal tedavi gerekliyse, köprü yerleştirilmeden önce birkaç ay hatta yıl geçebilir. İmplantlar ortodonti tamamlandıktan sonra en kısa zamanda yerleştirilmelidir, dolayısıyla, implantın entgrasyonu retansiyonun başlangıç aşamalarıyla eşzamanlı gerçekleşebilir.
Posterior restorasyonlar için tercih edilen ortodontik retainer ağır intra koronal teldir ve gelecek destek dişteki sığ preparasyonlara bondlanır . Mesafe ne kadar uzunsa tel o kadar ağır olmalıdır.Teli okluzyondan dışarı aşağı almak okluzal kuvvetlerle kaybolması şansını azaltır.
Anterior boşluklar hareketli retainera bağlanabilen diş replasmanı gerektirir. Bu yaklaşık neredeyse full time kulanımı garantiler ve kısa periotlarda memnun edicidir. Genellikle twist tellerle bitişik dişlere bağlanan bir dişte olduğu gibi, daha iyi bir alternatif basit asit-etch köprü formunda sabit retainerdır . Eğer alanda iyileşen bir implant varsa ya da daimi köprü uzun süre ertelenmişse yumuşak doku inflamasyon şansını geçici bonded köprü azaltır ve daha iyi stabilite sağlar.

4.Yetişkinlerde çekim boşluklarının kapalı kalması.

Sabit bir retainer full time hareketli retainera göre daha güvenilirdir ve daha iyi tolere edilebilir ve yerler retainer sürekli kullanımazsa yeniden açılır. Boşluklar kapatıldığında yetişkinde posterior dişlerin fasial yüzeyine bir sabit retainer bondlamak daha iyi olabilir.
Herhangi bir sabit retainer için major dezavantaj interproksimal hijyen prosedürlerini zorlaştırmasıdır.Dişler arasına floss-threading alet ile ip uygulanması mümkündür. Uygun ip kullanımıyla gerekliyse yerinde bırakmamanın bir sakıncası yoktur.

Dr.Enver Akın Özkan Ortodonti Uzmanı
Kaynak Proffit